MENTAL AEROBICS
Một khái niệm mới về môn Aerobic
Bác
sĩ HỒ ĐẮC DUY
Thạc
sĩ Giáo Dục Học HỒ ĐẮC NAM TRÂN
Aerobic
được hiễu từ nguyên bản chử Hy
Lạp cổ đại là không khí cho sư sống ( Aero ;
không khí , Bic : Bio sự sống ) , Aerobic Gymnastic là thể
dục Aerobic về sau người ta đưa âm nhạc
trong các bài tâp nên nó có tên mới là Thể dục Nhịp
điệu
Loại
h́nh thể dục nhịp điệu này trở nên rất
phổ biến tại Mỹ do nử tài tử Jane Fonda và
Richard Simmons phổ biến các bài tập trên phương
tiên truyền thông đại chúng trong thập niên 1980.
Aerobic là các hoạt động thể dục với
cường độ trung b́nh trong khoảng thời gian
dài. Aerobic có liên quan đến khà năng huy động và
sử dụng oxy trong quá tŕnh trao đổi năng
lượng của mô và cơ quan của cơ thể ,
việc huy động này tùy thuộc vào mục đích
của các bài tập.
Đối
tượng của Physical Aerobic là hướng về
cơ bắp , tim mạch , tiêu hóa... . Trong khi Mental Aerobic th́
hướng về năo bộ và hệ thần kinh . Tất
cả đều có cùng một mục đích là : " Không
khí cho sự sống" hay nói một cách khác là
đưa oxygen đến các tế bào thần kinh và các
tế bào liên quan ... để nuôi dưỡng , duy tŕ , phát
triễn và ngăn chận sự lăo hóa và bệnh tật .
Aerobic Thể Chất (Physical Aerobic )
Aerobic dạng khiêu vũ
Xe đạp
Trược
tuyết
Đi bộ
Nhảy dây
Leo cầu thang
Bơi lội …
Aerobic tinh thần (Mental Aerobic)
Dưỡng sinh
Tai chi
Yoga
Thiền
Mental Aerobic gymnastic
Dưỡng sinh ,Tai
chi, Yoga ,Thiền… ngoài việc làm sạch năo bộ , thư
giản mỗi môn phái đều có một một mục
đích khác mà một người b́nh thường hoặc
bệnh tật khó tuân thủ được , vả
lại nó có thể phải bỏ ra một thời gian dài
khổ công tập luyện mới có thể đạt
đến thành tựu viên măn được
Mental Aerobic gymnastic ( MAG ) là một phương pháp tập
luyện tập trí óc tinh thần. MAG thích hợp cho cho nhóm
người lớn tuổi hay bị tổn thương hệ thần kinh - năo bộ
MAG có 2 loại chính
: Cho ngươi khỏe mạnh và người bệnh
(đối với người bệnh cần có
người hướng dẫn , trợ giúp )
Mục đích
của MAG tùy thuộc vào việc chọn lựa ưu tiên
của người tập nhằm nâng cao chức năng ,
duy tŕ , chỉnh sửa hay hạn chế sự suy thoái
của các cơ quan : Thính giác , Thị giác , Khứu giác ,
Vị giác , Xúc giác và quan trọng hơn hết là Tư duy
– Ư thức . Chỉ nên chọn 2 trong số 6 cơ quan nói
trên để tập thí dụ :Thính giác + Tư duy – Ư
Thức ( Âm thanh , âm nhạc + Tư duy - Ư thức ) hoặc
Thị giác + Tư duy – Ư Thức ( Đọc sách , ngắm
cảnh , xem h́nh ảnh… + Tư duy - Ư thức ) … Kết
quả cao nhất là tạo ra được một vùng
kư ức mới trên vỏ năo , một diễn viên xiếc , một
vận động viên trược băng nghệ
thuật hay một nhà toán học luyện tập hằng
ngày, sẽ trở nên giỏi hơn, tốt hơn, đáp
ứng nhanh hơn bằng lề lối phản xạ
chứ không phải tư duy , phản xạ càng nhanh th́
vùng kư ức càng bên vững. Dĩ nhiên nếu như
một vận động viên cờ vua hay bắn súng
nếu được luyện tập hằng ngày có bài
bản sẽ đáp ứng nhanh và chính xác hơn MAG cũng
cùng có mục dích như vậy tuy nhiên cường
độ tập luyện có khác
Sức khỏe
của con người bao gồm sức khỏe thể
chất và sức khỏe tinh thần
Để
bảo vệ cho sức khỏe tinh thần cũng cần
phải có một thời khóa biểu riêng tùy thuộc
đặc tinh của mỗi cá nhân được
thiết lập cân bằng hợp lư giữa hoặt
động và nghĩ ngơi , thư giăn giải trí
trong đó cần chú ư đến giấc ngũ b́nh
yên
Nếu như chúng
ta tiếp cận với những tư liệu tri thức
tân kỳ và thú vị th́ sẽ làm tăng cường
khả năng nhận thức. Trí óc của chúng ta
sẽ trở nên nhạy bén và mạnh mẻ hơn
nhờ đọc sách, nhờ sáng tác văn
chương, làm giàu thêm vốn từ vựng và
triển khai các quan niệm, nhờ t́m kiếm các quan
điểm khác lạ không theo qui ước, nhờ tư
duy phức tạp, nhờ gỉai quyết các vấn
đề, nhờ tương tác xă hội và nghiên cứu
t́m ṭi , nhờ nghe các bài thuyết tŕnh đầy thách
đố, nhờ đọc các tư liệu nhờ
chống trả lại hay thích nghi với nghịch
cảnh và điều cốt lỏi là phải biết ḿnh
là ai , khả năng của ḿnh đến đâu ,
những diều đó có thể làm nhức đầu trong
chốc lác nhưng lại làm cho dời sống của
chung ta sinh động hơn phong phú hơn v.v..
Những nhà nghiên
cứu khoa học giỏi và những
người đă từng đi nhiều
nơi thế giới là cơ hội giúp cho họ
dễ nhận thức hơn v́ họ đă
từng thấy , từng hiễu , từng cảm nhận
rằng việc suốt đời phải học hỏi
trong một vũ trụ bành trướng không ngừng
của những khả năng bất tận.sẽ làm cho
tinh thần không bị khô cứng không bị bào ṃn bỡi
sư lăo hóa trí óc . Nếu thường xuyên
tiếp cận với những kích thích, kinh nghiệm, quan
niệm và quan điểm mới lạ sẽ làm gia
tăng khả năng trong việc tạo ra kư ức
mới ở trong năo bộ. Mental arobics cũng
như Physical Aerobic được quan niệm
như sự phát triển lên hoặc thoái hoá mất
một số yếu tố căn bản trong cơ
thể.
Ở loài người, năo c̣n là cơ quan
tư duy , năo là cơ quan tạo ra tinh thần của
con người , tinh thần là một khái niệm phi
vật chất đối
lập với phạm trù vật chất và rất gắn
bó với vật chất, nhờ có tinh thần, con
người chẳng những có thể ư thức, phân
biệt , đánh giá hiện thực, mà c̣n có thể
cải biến hiện thực trong ư thức ḿnh cũng
như trên thực tế,
Trong triết học, khái niệm tinh
thần thường được dùng đồng
nghĩa với khái niệm ư thức và tư duy.
T́nh cảm
một trong những h́nh thức trải nghiệm chính
của con người về thái độ của ḿnh
với những sự vật, hiện tượng của
hiện thực khách quan với người khác và với
bản thân. Sự h́nh thành t́nh cảm là một điều
kiện của sự phát triển con người như là
một nhân cách. Có nhiều loại t́nh cảm như
đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, vv. Có
loại t́nh cảm có tính chất đối lập nhau
như ưa thích và không ưa thích, gắn bó và xa cách, yêu và
ghét, vv. T́nh cảm gắn bó với lí trí , t́nh cảm con
người cực ḱ phức tạp, và nó được
chế ngự bời tinh thần ,
tinh thần trở nên một bộ sàn lọc những
loại t́nh cảm không thích hợp đối với cá
nhân dể tạo thành nhân cách , đặc tính cá biệt
của con người
Cảm xúc chính là một
trạng thái hóa học của năo bộ. Qua nghiên cứu
những tác động của vài loại nội tiết
lên con người, các nhà khoa học đă phát hiện
ra có 2 loại ảnh hưởng mạnh mẽ
đến năo bộ. Đó là Endorphin đây là tác nhân chính
tạo nên cảm xúc sung sướng , tùy hàm lượng
Endorphin trong năo cao hay thấp mà chúng ta sẽ có
được cảm giác sung sướng nhiều hay ít.
Sérotonin là loại nội tiết tố giúp tạo ra các
cảm giác yên tâm, hài ḷng.
NẢO BỘ
Năo bộ
mềm, có nhiều nếp gấp, màu hơi xám ,trọng
lượng năo bộ khoảng 1.4 kg ở người
trưởng thành . Năo gồm có
: Đai năo được cấu tạo bởi hai
bán cầu năo, một bên trái & một bên phải.
Nảo bao gồm
chất xám và chất trắng . Chất xám là tế bào
thần kinh http://en.wikipedia.org/wiki/Neuron
không tăng sinh thêm được bao nhiêu
Các tế bào này càng ngày càng giảm do
nhiều yếu tố , khác với nó những tế bào
đệm Glial cell c̣n gọi là neuroglia thuộc
chất trắng có xuất xứ từ ectoderm nên có
thể tăng sinh được
TẾ
BÀO THẦN KINH
http://en.wikipedia.org/wiki/Glial_cell#_note-sfn
tế bào đệm không phải là
tế bào thần kinh nhưng nó giử vai tṛ rất
quan trọng trong việc bảo vệ nâng đở , nuôi
dưỡng cung cấp oxygen qua việc đưa máu và
dọn dẹp vệ sinh cho tế bào thần kinh
TẾ
BÀO ĐỆM
đồng thời nó
nó tạo ra môi trường cho chất dẫn
truyền thần kinh để giúp hàng tỉ tế bào
thần kinh tương tác được với nhau.
Các nhà khoa học cho
rằng năo bên phải giúp con người có được
tư duy trừu tượng, có thể hiểu
được âm nhạc, nhận biết màu sắc &
h́nh dạng của vạn vật. C̣n năo trái có chức
năng phân tích, lư giải, xử trí theo lôgic &
điều khiển ngôn ngữ.
Các nhà khoa học
cũng đă khẳng định rằng bán cầu năo trái
điều khiển hoạt động nủa thân bên
phải & ngược lại, năo phải điều
khiển hoạt động của nửa thân bên trái.
BÁN CẦU
NẢO BÊN TRÁI
Vỏ
Năo : Trong các thành phần cấu tạo nên năo, vùng đóng
vai tṛ nhiều nhất trong điều khiển hoạt
động cơ thể là vỏ năo, từ việc giải
một bài toán khó đến
CÁC VÙNG TRÊN V̉
NĂO
việc chơi đùa,
khiêu vũ hoặc nhớ ra ngày sinh nhật của bạn
bè, ... đều được điều khiển
tại vỏ năo. Vỏ năo là một trong những yếu
tố để phân biệt giữa loài người và các
loài vật khác . Vùng trên vỏ năo được
đặt tên là vùng vận động. Vùng này kéo dài xuyên
qua hai bán cầu năo
Vùng vận động đều
khiển tất cả các hoạt động có chủ
đích của cơ thể , một vùng khác bên trong vỏ năo thùy
trán trước từng được biết là liên quan
đến việc xử lư các dữ liệu gắn
liền với đời sống xă hội.
Tiểu năo: Đóng vai tṛ trong việc kiểm soát sự thăng
bằng cho cơ thể, kiểm soát mọi trạng thái
chuyển động và sự phối hợp vận
động của các cử động.
CẤU
TẠO BÊN TRONG BĂO BỘ
Cuống năo : Điều khiển các hoạt
động duy tŕ sự sống như hô hấp, tiêu hóa
thức ăn , vận hành hệ tuần hoàn máu bằng các
hoạt động không chủ đích. Ngoài ra cuống năo
c̣n là một dẫn chứa
hàng triệu các tín hiệu thần kinh truyền giao
tiếp từ năo đến các cơ quan và ngược
lại.
Thùy hải mă : Là
một bộ phận của năo bộ có chức năng
điều khiễn các loại bộ nhớ cho năo. Có 3
loại bộ nhớ, một gọi là bộ nhớ
thường xuyên hai là bộ
nhớ gần và bộ nhớ xa . Bệnh Alzheimer và các
dạng mất trí khác như sự lo âu, suy nhược,
sự lănh cảm và mất tập trung - tất cả
đều liên quan đến hiện tượng suy
chức năng thùy hải mă
Vùng điều
khiển thân nhiệt và các phản xạ sinh tồn như
đói, khát ... nằm tại
Hypothalamus ở trung tâm năo bộ.
Năo bộ liên
lạc với tất cả các cơ quan bộ phận
trong cơ thể bằng hệ thống dây thần kinh ,
đây là dừong truyền hai chiều qua lại giữa
trung tâm thần kinh và các nơi .
Điễm mấu chốt mà các nhà nghiên cứu về tác
động của môn Mental Aerobic quan tâm đến gồm
có 3 yếu tố :
Là làm thế nào để gia
tăng lượng tưới máu đến các tế bào
thần kinh .
Thế nào để duy tŕ
một cách ổn đinh các chất dẫn truyền
thần kinh ở các diễm tiếp hợp và
Có khả năng làm gia tăng
loại tế bào đệm mà không dùng đến
dược phẩm hoăc các phương tiện can
thiệp y khoa khác như dùng oxy cao áp ...
Một ư kiến cho rằng
"chúng ta chỉ mới xử dụng chừng 1 phần
10 năo bộ Điều đó được khám phá
chỉ mới gần đây
khi họ quan sát chức năng của tế bào
đệm trong việc quản lư sự truyền tín
hiệu qua các khoảng hở liên hợp , chức năng
này có thễ thay đổi
tiến độ tiếp thu học hỏi.
Một
sự suy giảm lượng máu đến các tế
bào thần kinh hay sự thiếu hụt chất
dẫn truyền sẽ ảnh hưởng đến
tiến tŕnh nhận thức, và thay đổi nhân cách, vv…
Và nếu chúng ta
lại có thể làm gia tăng số lượng và tận
dụng đươc năng lực của các tế bào
này khi chúng đươc :
Cung cấp một
lượng dinh dưởng ổn định
Bảo đảm hệ thống tuần ḥan để
đưa máu đến dầy đủ
Nguồn oxygen dồi dào ỗn định .
Th́ ta có quyền hy vọng có thể tạo nguồn sinh lực mới cho trí óc. Đó là
mục tiêu của môn Mental Aerobic hương tới
MAG có thể giúp phần nào trong việc làm tŕ
hoăn việc bùng phát và giảm bớt ảnh hưởng
của t́nh trạng lú lẩn hay mất trí
nhớ ờ người lớn tuổi hay do
sự suy giảm chất dẫn truyền thần kinh
Qua kinh nghiệm của các bài
học tập luyện thể chất đến tinh
thần từ thời cổ đại cho đến bây
giờ như dưỡng sinh ( Phép Thai tức , thuật trừ già nua
củaTrung Quốc ) Thiền , Yoga , Tai chi…có cùng nguyên lư
như MGA cũng đă chứng minh cho thấy những
bộ môn này đă làm gia tăng sức khỏe tinh thần
đáng kể
MAG có thể được hiễu như là
điều kiện hoá lại mô thức tư duy + thêm
việc tập luyện vận động thân thể
và có một chế độ dinh dưỡng phù hợp và
tổ hợp Mental Aerobic + Physical Aerobic + Dinh
Dữơng có thể mang lại những bổ
ích tốt hơn và ít rủi ro hơn bời nó làm
gia tăng lượng máu tưới đến nảo
bộ một cách tư nhiên và hoàn hảo qua trung gian
bằng cách làm dăn nở các vi huyết quản , gia tăng hiệu
quả nhip dập của tim và kết quả
đẩy máu từ tim lên năo bộ , đến các
tuyến nội tiết dồng thời có thể kích thích
tế bào đệm tiết ra chất dẫn truyền
thần kinh
Sự thay đổi trạng thái tâm lư t́nh
cảm là yếu tố then chốt trong kích thích
việc tưới màu cho năo bộ , kích thích tiết ra
chất dẩn truyền thần kinh điều này
đồng nghĩa làm gia tăng lượng oxy
đến cho các tế bào thần kinh
Một ví dụ điển h́nh rơ ràng là khi e lệ hay
có ham muốn t́nh dục th́ mặt và lỗ tai đỏ
phừng , trong y học người ta gọi đó là
hiện tượng dản mạch do tâm lư , điều
kỳ diệu này có thể áp dụng trong các bài tập
MAG
Biết cách liên
tục tạo thêm nhiều " tổ chức
nhận thức" trên vọ nảo và biết cách
nối kết những kiến thức tích lũy
trong quá khứ, từ những kiến thức này,
chúng ta có thẻ giản lược hóa sự hiểu
biết môi trường chung quanh và nhờ thế có
thể lưu giử, lấy ra, đúc kết, cũng
cố , vận dụng và tổng kết nhiều
điều chúng ta đă trải nghiệm làm căn cứ
để xữ lư một t́nh huống hiện tại mà
người ta thường cho là quyết đinh của
một người khôn ngoan uyên bác . Đó cũng là
một bài tập của môn Mental Aerobic gymnastic
Tập luyện MAG sẽ bảo vệ nâng cao sức
khỏe tinh thần, nó giúp cải
tiến khả năng giải quyết vấn đề
theo chiều hướng sáng tạo và tạo cho ḿnh
một lối sống thoải mái
* bà Hồ Đắc
Nam Trân hiên là Giảng Viên trường Đại Học Sư
Phạm Thể Dục Thể Thao Tp HCM
Tài liệu tham
khảo :
1 Reading and Mental Aerobics . www.joyfulaging.com/ReadingAndMentalAerobics.htm
- 2007
2 Mental Aerobic Self Power Tupacc Amaru www.seaburn.com/tuppac_amaru.htm
- 2007
3 Aerobic Exercise and Mental Performance www.pbs.org/saf/1402/features/mentalaerobics.htm
- 2007
4 Scientific American Frontiers . Don't Forget. Get Fi With
Mental
www.academyofenterprise.org/_includes/attachments/S53/Einstein%20Quiz.doc
- 2007
5 Training NLP Motivation mental Aerobic tai chi Selbstverteidigung ... - 2007